Cây sầu riêng là một loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, tuy nhiên nó cũng thường xuyên bị tấn công bởi nhiều loại bệnh gây hại nguy hiểm. Dưới đây là một số bệnh gây hại chính cho cây sầu riêng cùng với các biện pháp phòng trừ hiệu quả được chia sẻ từ bà con nông dân chia sẻ lại tại Phân bón Đại Việt:

1. RẦY PHẤN

1.1. Tập tính của rầy phấn

• Tên khoa học: Allocaridara malayensis
• Phân bố: Phổ biến tại các vùng trồng sầu riêng ở Việt Nam và Đông Nam Á

1.2. Đặc điểm

• Kích thước nhỏ, khoảng 2-3mm
• Màu sắc: xanh nhạt hoặc vàng
• Thường sống tập trung ở mặt dưới lá
• Di chuyển bằng cách nhảy

1.3. Tập tính

• Hoạt động mạnh vào mùa nắng nóng, hanh khô
• Gây hại nhiều giai đoạn sinh trưởng của cây sầu riêng, đặc biệt là giai đoạn ra đọt non
• Chích hút nhựa cây, làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây
• Lây lan nhanh chóng nếu không kiểm soát kịp thời

1.4. Biểu hiện gây hại của rầy phấn

• Lá sầu riêng xuất hiện những chấm vàng nhỏ li ti
• Lá bị vàng, quăn queo, méo mó, có thể rụng hàng loạt
• Cây sầu riêng còi cọc, phát triển kém
• Năng suất và chất lượng quả giảm

1.5. Biện pháp phòng trừ rầy phấn hiệu quả

1.5.1. Biện pháp phòng ngừa

• Vệ sinh vườn tược: Loại bỏ cỏ dại, cành nhánh già cỗi, tạo sự thông thoáng cho vườn cây. Thu gom và tiêu hủy tàn dư cây trồng sau khi thu hoạch
• Tăng cường sức đề kháng cho cây: Bón phân cân đối, hợp lý, chú ý bón lót trước khi ra hoa. Tưới nước đầy đủ, nhất là vào mùa khô
• Sử dụng thiên địch: Nuôi ong, kiến, bọ rùa,… để tiêu diệt rầy phấn

1.5.2. Thăm vườn thường xuyên

• Phát hiện sớm và kịp thời các ổ rầy phấn để áp dụng biện pháp phòng trừ

1.5.3. Biện pháp hóa học

• Sử dụng thuốc trừ sâu có hiệu quả cao đối với rầy phấn như: Actara 40WDG, Applaud 10 WP, Trebon 10EC,…

Lưu ý:

• Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi pha thuốc
• Sử dụng thuốc luân phiên để tránh tình trạng rầy phấn kháng thuốc
• Tuân thủ thời gian cách ly an toàn sau khi phun thuốc

Ngoài ra, một số biện pháp sinh học khác cũng có thể được sử dụng để phòng trừ rầy phấn như:

• Sử dụng dung dịch tỏi, ớt, gừng,… để xịt lên cây
• Phun thuốc trừ sâu sinh học có nguồn gốc từ thảo mộc

2. RỆP SÁP

Rệp sáp – một trong những “kẻ thù” đáng gờm của cây sầu riêng, âm thầm gây hại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng quả. Để bảo vệ vườn sầu riêng của bà con nông dân, hãy cùng tìm hiểu chi tiết về rệp sáp và các biện pháp phòng trừ hiệu quả tại Phân bón Đại Việt:

2.1. Đặc điểm và Tập tính

a. Đặc điểm

• Kích thước nhỏ, khoảng 2-3mm
• Màu sắc: trắng, hồng hoặc nâu
• Có lớp sáp mịn bao phủ bên ngoài cơ thể, thường bám thành cụm trên cành, lá, nụ hoa và quả sầu riêng

b. Tập tính

• Chích hút nhựa cây để sinh sống và phát triển
• Lây lan nhanh chóng qua gió, côn trùng và dụng cụ làm vườn
• Yếu tố thuận lợi cho rệp sáp phát triển: Mùa nắng nóng, hanh khô, Vườn cây rậm rạp, thiếu ánh sáng, Bón phân đơn lẻ, thiếu cân đối

2.2. Hậu quả do rệp sáp gây ra

• Hút nhựa cây: Rệp sáp làm suy yếu cây, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển
• Tiết mật ngọt: Mật do rệp sáp tiết ra là môi trường lý tưởng cho nấm bệnh phát triển
• Lây lan virus: Rệp sáp có thể lây lan một số loại virus gây hại cho cây sầu riêng
• Giảm năng suất và chất lượng quả: Rệp sáp làm cho quả sầu riêng bị teo tóp, misshapen, và mất đi hương vị

2.3. Biện pháp phòng trừ rệp sáp hiệu quả

a. Biện pháp phòng ngừa

• Vệ sinh vườn tược: Cắt tỉa cành nhánh già cỗi, tạo sự thông thoáng cho vườn cây. Loại bỏ cỏ dại, tàn dư cây trồng sau khi thu hoạch
• Tăng cường sức đề kháng cho cây: Bón phân cân đối, hợp lý, chú ý bón lót trước khi ra hoa. Tưới nước đầy đủ, nhất là vào mùa khô
• Sử dụng thiên địch: Nuôi ong, kiến, bọ rùa,… để tiêu diệt rệp sáp

b. Biện pháp hóa học

• Sử dụng thuốc trừ sâu có hiệu quả cao đối với rệp sáp như: Actara 40WDG, Applaud 10 WP, Trebon 10EC.
• Lưu ý: Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi pha thuốc. Sử dụng thuốc luân phiên để tránh tình trạng rệp sáp kháng thuốc. Tuân thủ thời gian cách ly an toàn sau khi phun thuốc

c. Biện pháp sinh học

• Sử dụng dung dịch tỏi, ớt, gừng,… để xịt lên cây
• Phun thuốc trừ sâu sinh học có nguồn gốc từ thảo mộc

2.4. Kết hợp các biện pháp để đạt hiệu quả cao nhất

Để bảo vệ vườn sầu riêng khỏi rệp sáp một cách hiệu quả, bà con nên kết hợp nhiều biện pháp phòng trừ khác nhau như: phòng ngừa, hóa học và sinh học. Đồng thời, cần thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm và kịp thời các ổ rệp sáp để áp dụng biện pháp phòng trừ phù hợp. Với những kiến thức và biện pháp cung cấp trên, hy vọng bà con nông dân có thể “đuổi khứ” rệp sáp thành công và bảo vệ vườn sầu riêng của mình luôn xanh tốt, trĩu quả.

3. SÂU ĐỤC TRÁI

Sâu đục trái (tên khoa học: Conogethes punctiferalis), hay còn gọi là bướm vàng, bướm nâu, bướm đục quả, là một trong những mối nguy hại tiềm ẩn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng quả sầu riêng. Hiểu rõ về đặc điểm, tập tính và cách phòng trừ hiệu quả sẽ giúp bà con nông dân bảo vệ vườn cây của mình một cách tốt nhất.

3.1. Đặc điểm và tập tính

Phân bố: Rộng rãi ở các khu vực trồng sầu riêng tại Việt Nam, đặc biệt là Đông Nam Á

Đặc điểm

a. Trưởng thành

• Bướm đêm nhỏ, màu vàng nâu
• Sải cánh 14-20mm
• Hoạt động mạnh vào ban đêm

b. Ấu trùng

• Màu trắng ngà, đầu nâu
• Dài 20-25mm
• Có nhiều lông tơ

Tập tính

• Gây hại chủ yếu trên quả sầu riêng non, từ khi đậu quả đến khi quả lớn bằng nắm tay
• Bướm đẻ trứng gần cuống quả, mỗi quả có thể đẻ 10-20 trứng
• Ấu trùng nở ra đục vào quả, ăn thịt quả và cùi, tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập
• Lỗ đục do ấu trùng gây ra khiến quả bị thối rữa, không thể thu hoạch

3.2. Hậu quả do sâu đục trái gây ra:

• Giảm năng suất và chất lượng quả sầu riêng: Quả bị đục lỗ, thối rữa, không thể thu hoạch. Ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm của quả sầu riêng
• Lây lan dịch bệnh: Lỗ đục do sâu tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập, gây hại cho quả và cây
• Ảnh hưởng kinh tế: Gây thiệt hại lớn cho nhà vườn

3.3. Biện pháp phòng trừ sâu đục trái hiệu quả

3.3.1. Biện pháp phòng ngừa

• Vệ sinh vườn tược:
  • Thu gom và tiêu hủy quả sầu riêng bị hại
  • Loại bỏ cành nhánh già cỗi, tạo sự thông thoáng cho vườn cây
  • Cắt tỉa bớt cành lá tạo tán cây rộng rãi, thoáng mát
• Tăng cường sức đề kháng cho cây:
  • Bón phân cân đối, hợp lý, chú ý bón lót trước khi ra hoa
  • Tưới nước đầy đủ, nhất là vào mùa khô
  • Sử dụng bẫy pheromone: Thu hút và tiêu diệt bướm trưởng thành

3.3.2. Biện pháp sinh học

• Sử dụng các chế phẩm sinh học như Bacillus thuringiensis (Bt) để tiêu diệt ấu trùng sâu
• Nuôi ong, kiến, bọ rùa,… để tiêu diệt sâu

3.3.3. Biện pháp hóa học

Sử dụng thuốc trừ sâu có hiệu quả cao đối với sâu đục trái như

• Chlorantraniliprole 25SC
• Abamectin 1.8EC
• Emamectin benzoate 5SG

Lưu ý:

• Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi pha thuốc
• Sử dụng thuốc luân phiên để tránh tình trạng sâu kháng thuốc
• Tuân thủ thời gian cách ly an toàn sau khi phun thuốc

3.4. Kết hợp các biện pháp để đạt hiệu quả cao nhất:

Để bảo vệ vườn sầu riêng khỏi sâu đục trái (Conogethes punctiferalis) một cách hiệu quả, bạn nên kết hợp nhiều biện pháp phòng trừ khác nhau như: phòng ngừa, sinh học và hóa học. Đồng thời, cần thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm và kịp thời các dấu hiệu sâu hại để áp dụng biện pháp phòng trừ phù hợp. Ngoài ra, một số lưu ý quan trọng khác:

• Nên thu hoạch quả sầu riêng khi đã đủ độ chín để hạn chế tối đa thiệt hại do sâu đục trái gây ra.
• Sử dụng các biện pháp

4. NHỆN ĐỎ

Nhện đỏ (tên khoa học: Tetranychus Cinnabarinus) là một trong những loài gây hại phổ biến và nguy hiểm cho cây sầu riêng, gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Nhện đỏ có kích thước rất nhỏ, chỉ khoảng 0,3 – 0,4mm, nên rất khó phát hiện bằng mắt thường.

4.1. Đặc điểm và tập tính

Kích thước: Nhỏ, chỉ khoảng 0,3 – 0,4mm

Màu sắc: Cam hoặc đỏ sậm

Tập tính:

• Hoạt động mạnh vào mùa nắng nóng, hanh khô
• Chích hút nhựa cây ở mặt dưới lá, cành non và quả
• Di chuyển bằng cách bò hoặc nhảy
• Sinh sản nhanh chóng, có thể tạo ra nhiều thế hệ trong một năm
• Lây lan qua gió, côn trùng và dụng cụ làm vườn

4.2. Hậu quả do nhện đỏ gây ra

• Làm suy yếu cây: Nhện đỏ chích hút nhựa cây, khiến cây bị vàng lá, còi cọc, phát triển kém
• Giảm năng suất và chất lượng quả: Quả sầu riêng bị nhện đỏ gây hại có thể bị teo tóp, misshapen, và mất đi hương vị
• Lây lan dịch bệnh: Nhện đỏ có thể truyền một số bệnh virus cho cây sầu riêng

4.3. Biện pháp phòng trừ hiệu quả

4.3.1 Biện pháp phòng ngừa

• Vệ sinh vườn tược

• Cắt tỉa cành nhánh già cỗi, tạo sự thông thoáng cho vườn cây
• Loại bỏ cỏ dại, tàn dư cây trồng sau khi thu hoạch

• Tăng cường sức đề kháng cho cây:

• Bón phân cân đối, hợp lý, chú ý bón lót trước khi ra hoa
• Tưới nước đầy đủ, nhất là vào mùa khô

• Sử dụng thiên địch: Nuôi ong, kiến, bọ rùa,… để tiêu diệt nhện đỏ

4.3.2 Biện pháp sinh học

• Sử dụng các chế phẩm sinh học như Neem oil, dầu khoáng,… để tiêu diệt nhện đỏ
• Phun dung dịch tỏi, ớt, gừng,… để xịt lên cây

4.3.3 Biện pháp hóa học

• Sử dụng thuốc trừ sâu có hiệu quả cao đối với nhện đỏ như: Propargite 25EC, Fenpropathrin 10EC, Bifenthrin 10SC
• Lưu ý: Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi pha thuốc. Sử dụng thuốc luân phiên để tránh tình trạng nhện đỏ kháng thuốc. Tuân thủ thời gian cách ly an toàn sau khi phun thuốc

4.4. Kết hợp các biện pháp để đạt hiệu quả cao nhất

Để bảo vệ vườn sầu riêng khỏi nhện đỏ một cách hiệu quả, bà con nên kết hợp nhiều biện pháp phòng trừ khác nhau như: phòng ngừa, sinh học và hóa học. Đồng thời, cần thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm và kịp thời các dấu hiệu nhện đỏ gây hại để áp dụng biện pháp phòng trừ phù hợp.

Ngoài ra, một số lưu ý quan trọng khác:

• Nên sử dụng nước sạch để pha thuốc trừ sâu.
• Mang bảo hộ lao động khi sử dụng thuốc trừ sâu.
• Không sử dụng thuốc trừ sâu quá liều lượng.
• Thu gom và tiêu hủy vỏ chai thuốc trừ sâu đúng cách.

Với những kiến thức và biện pháp cung cấp trên, hy vọng bạn có thể “đuổi khứ” nhện đỏ thành công và bảo vệ vườn sầu riêng của mình luôn xanh tốt, trĩu quả.

5. CÁC BỆNH GÂY HẠI CHÍNH

5.1. Bệnh thối rễ:

• Nguyên nhân: Do nấm Phytophthora palmivora gây ra.
• Triệu chứng: Rễ cây bị thối nhũn, chuyển màu nâu đen, lá cây héo úa, rụng dần, cây còi cọc, phát triển kém.
• Biện pháp phòng trừ:
  • Vệ sinh vườn tược, tiêu hủy cành lá, quả bị bệnh.
  • Bón lót bằng phân chuồng hoai mục, hạn chế bón phân đạm.
  • Tạo hệ thống thoát nước tốt cho vườn cây.
  • Sử dụng thuốc trừ nấm như Ridomil Gold MZ 72 WP, Aliette 80 WP,… theo hướng dẫn.

5.2. Bệnh thối trái:

• Nguyên nhân: Do nấm Colletotrichum gloeosporioides, Botryodiplodia theobromae gây ra.
• Triệu chứng: Trái sầu riêng bị thối nhũn, chảy nước, có màu nâu đen, trên vỏ có nhiều đốm nâu nhỏ.
• Biện pháp phòng trừ:
  • Thu hoạch quả sầu riêng khi đã đủ độ chín.
  • Bảo quản quả sầu riêng ở nơi khô ráo, thoáng mát.
  • Sử dụng thuốc trừ nấm như Topsin M 70WP, Mancozeb 80WP,… để phun xịt lên quả sầu riêng trước khi thu hoạch.

5.3. Bệnh xì mủ, chảy nhựa:

• Nguyên nhân: Do nấm Phytophthora palmivora gây ra.
• Triệu chứng: Vỏ thân cây sầu riêng bị chảy nhựa màu nâu, có mùi hôi, sau đó chuyển sang màu đen và thối rữa.
• Biện pháp phòng trừ:
  • Cắt bỏ phần vỏ cây bị bệnh, bôi thuốc trị nấm vào vết cắt.
  • Phun thuốc trừ nấm như Bordeaux 1%, Mancozeb 80WP,… lên toàn bộ thân cây.

5.4. Bệnh cháy lá, chết đọt:

• Nguyên nhân: Do nấm Rhizoctonia solani gây ra.
• Triệu chứng: Lá sầu riêng bị cháy xém từ mép lá vào trong, sau đó chuyển sang màu nâu và rụng. Cành, ngọn cây bị chết khô.
• Biện pháp phòng trừ:
  • Thu gom và tiêu hủy cành lá, quả bị bệnh.
  • Vệ sinh vườn tược, tạo sự thông thoáng cho vườn cây.
  • Phun thuốc trừ nấm như Copper B Amine 5%, Topsin M 70WP,… lên toàn bộ cây.

5.5. Bệnh nấm hồng:

• Nguyên nhân: Do nấm Corticium salmonicolor gây ra.
• Triệu chứng: Trên thân, cành, lá sầu riêng xuất hiện những đốm màu hồng, sau đó lan rộng thành từng mảng lớn.
• Biện pháp phòng trừ:
  • Cắt bỏ phần vỏ cây bị bệnh, bôi thuốc trị nấm vào vết cắt.
  • Phun thuốc trừ nấm như Bordeaux 1%, Mancozeb 80WP,… lên toàn bộ cây.

Ngoài ra, cây sầu riêng còn có thể bị một số bệnh khác như bệnh đốm rong, bệnh thán thư, bệnh chết dây,… Để phòng trừ hiệu quả các bệnh gây hại cho cây sầu riêng, cần thực hiện các biện pháp sau:

• Chọn giống sầu riêng sạch bệnh.
• Trồng cây sầu riêng đúng kỹ thuật.
• Vệ sinh vườn tược, tạo sự thông thoáng cho vườn cây.
• Bón phân cân đối, hợp lý.
• Tưới nước đầy đủ, nhất là vào mùa khô.
• Sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc trừ nấm khi cần thiết theo hướng dẫn của cán bộ bảo vệ thực vật.

Thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm và kịp thời các dấu hiệu bệnh hại để áp dụng biện pháp phòng trừ phù hợp. Với những kiến thức và biện pháp cung cấp trên, hy vọng bà con có thể bảo vệ vườn sầu riêng của mình luôn xanh tốt, trĩu quả.

Xem thêm: Kỹ thuật Trồng và chăm sóc Sầu Riêng

Xem thêm: Kỹ thuật canh tác sầu riêng theo hướng Công nghệ cao